Bài 22 — Thuyết đạo tại Đền Thánh, đêm 18 tháng 01 năm Kỷ Sửu (15–02–1949)

Trước khi Bần-Đạo dắt cả thảy con cái Đức Chí Tôn tấn bước trên Con Đường Thiêng Liêng Hằng Sống, nhứt là vào Cung Ngọc Hư 2, có một điều trọng yếu 3, nếu không thuyết minh 4 ra trước khi vào nơi ấy chúng ta sẽ gặp phải một bất lợi. Đó là không hiểu được triết lý cao siêu trọng yếu về sự tiến triển của phần hồn, nhứt là phương pháp đoạt vị của mình. Có một thuyết trọng yếu nơi mặt thế này làm cho các đẳng Chơn Hồn 6 phải gánh chịu biết bao nhiêu là quả kiếp 7 rất thống khổ 8 bởi vì thuyết ấy giục thúc con người tranh đấu để tiến bộ.

Mà cũng chính vì tranh đấu từ thử đến giờ, con người đã gây ra biết bao nhiêu là tội tình. Đó là thuyết “Văn minh”. Hôm nay Bần Đạo thuyết về hai chữ Văn Minh của thời đại này. Văn Minh là gì? Theo chơn tự Việt Ngữ 9 tức nhiên chữ Nho của chúng ta, thì Văn nghĩa là những lời lẽ, Theo Cao Đài Giáo, có Trước khi b ị người Pháp cai tr ị, người Việt dùng văn tự của Trung Quốc. 10 chữ Trung Quốc. văn hóa hay văn chương, kể cả của mình tự đặt ra hay mượn của người khác.

Minh nghĩa là minh bạch, rõ ràng, sáng suốt. Vậy Văn Minh là những lời lẽ minh bạch sáng suốt giúp ta có được những phương pháp để mà định quyết tương lai, hay là giúp ta tiến bộ trong kiếp sống của mình. Sau đó chúng ta dùng văn tự để lưu truyền những lời lẽ đó cho đời sau, cho thấy cách sống trong xã hội chúng ta đã tiến bộ như thế nào. Chúng ta nên hiểu Văn Minh (tiếng Pháp – la civilisation) có ba nghĩa: 1.

Một, là tổng số của sự tiến triển về tâm lý. Nghĩa là những tiến bộ về trình độ luận lý, về hình thức sinh hoạt mà con người đã đoạt đặng và đang dùng trí óc để làm cho nó tiến triển thêm cho mỹ mãn hơn nữa. 2. Hai, là tổng hợp các sự tiến bộ vật chất của xã hội mà một quốc gia đạt tới. Vì con người luôn muốn giữ cho xã hội tồn tại, nên họ luôn tạo ra những ý tưởng hay là những phương tiện mới mẻ để thúc đẩy xã hội tiến bộ.

Xã hội tiến bộ sẽ đem lại cho họ hạnh phúc. 3. Ba, là những phương pháp để cho tinh thần thắng vật chất. Tức là những phương pháp giúp tinh thần chúng ta vượt qua những cám d ỗ của thể xác. Với cái trí óc do Thiên Tánh 3, ta vẫn biết phải làm như thế mới xứng đáng làm người, không hạ mình xuống làm một con thú. Trong ba nghĩa lý ấy, ta nên chọn nghĩa lý nào? Cả ba thuyết đều đem lại lợi ích cho loài người, nhưng chúng ta nên chọn thuyết sau chót hết.

Tại sao? Tại vì hai thuyết đầu không thể đem lại hạnh phúc thực sự cho con người. Con người bây giờ có thể bay giữa không trung trên máy bay như con chim kia, có thể lặn xuống biển được nhờ máy móc, có thể không ở mặt đất mà lại ở trên không khí, có thể di chuyển trên mặt đất ở tốc độ cao. Nhưng chưa phải đó là hạnh phúc. Đó là những tiến bộ kỹ thuật mà thiên hạ tưởng tượng có thể tạo ra hạnh phúc cho nhơn loại.

Thực ra, không phải làm cho mảnh hình hài này được thoải mái là hạnh phúc. Có người tìm cách nào đó để không một ai dám đối nghịch với mình. Họ tưởng đó là hạnh phúc, nhưng vẫn chưa phải. Hạnh phúc thiệt sự không phải ở phần Xác, hạnh phúc thiệt sự của con người là ở phần Hồn. Từ thượng cổ đến giờ, ta đã ngó thấy biết bao nhiêu vị đế vương khi tạo giang san sự nghiệp đều mơ tưởng đến: “Tứ Hải Vi Thiên Hạ Chi Giao”4, nghĩa là họ muốn làm chúa cả các dân tộc khác để có được hạnh phúc tuyệt đối.

Nhưng, nếu chúng ta dở lịch sử ra coi thì dám chắc một điều là họ vẫn chưa có thể có hạnh phúc thực sự được. Trái lại, chúng ta thấy câu “Càng cao danh vọng càng dày gian nan ”5 càng đúng hơn bao giờ hết. Nếu họ không thỏa mãn về mặt tâm hồn thì không phải là hạnh phúc thật sự. Dầu sang trọng giàu có cách mấy cũng 4 giao tiếp với những người ở các nước khác. 5 chức vụ càng cao thì càng khổ sở vất vả. chưa gọi là hạnh phúc được.

Con người, bao giờ cũng vậy, đi tìm hạnh phúc chớ không phải tìm ăn tìm sống. Nếu họ sống sang cả vinh hiển phủ phê, ấy chỉ là về phần xác thịt của họ mà thôi. Dám chắc khi thể xác chúng ta được sung sướng, chúng ta sẽ thấy ngay điều này. Sự sung sướng chỉ có hai ba ngày đầu thôi, còn đến năm ba ngày sau nó sẽ trở thành nhảm nhí. Dầu cho họ đoạt được địa vị bực nào đi nữa, thì hạnh phúc vẫn không phải do nơi xác thịt này. Ấy vậy, văn minh tạo hạnh phúc cho loài người về phần xác là đời.

Việc ấy chẳng khác nào như đầu sương ngọn cỏ, bất quá là lòe con mắt thiên hạ mà thôi, chớ chưa thỏa mãn được tâm hồn. Cái thuyết văn minh là phương pháp giúp cho con người biết duy chủ con vật (thể xác) của mình để điều độ 1 sự sống còn nơi mặt thế này, mới đem lại hạnh phúc thật sự. Sống tại mặt thế này con người chỉ có thỏa mãn tạm thời đặng điều độ phần thể xác này thôi. Duy có tinh thần đạo đức mới đem lại chân hạnh phúc đặng.

Một lần nữa, giải thật nghĩa hai chữ Văn Minh: Văn là lời lẽ hay đúng, Minh là sáng suốt về mặt đạo đức. Nếu văn minh mà thiệt tướng 3 được, nghĩa là thực hiện được một nền tôn giáo cao siêu tại mặt thế gian này thì con người mới thiệt có hạnh phúc. Chỉ có tiến bộ bằng phương pháp đạo đức mới thật hạnh phúc. n Bài 23 ĐỨC HỘ PHÁP